Kentekenplaat-codes: zo lees je het bouwjaar uit een kenteken

Aan een Nederlands kenteken kun je vaak in één oogopslag zien uit welke periode een auto stamt. Dat komt door de sidecodes: de vaste patronen van letters en cijfers die de RDW sinds 1951 in vaste volgorde uitgeeft. In dit artikel vind je alle sidecodes met hun uitgifteperiode, leggen we uit waarom een bestelbus met hetzelfde patroon jaren jonger of ouder kan zijn dan een personenauto, behandelen we de bijzondere kentekens van het Koninklijk Huis en het diplomatieke corps, en laten we zien hoe je het exacte jaar achterhaalt.

Wat is een sidecode?

Op 3 januari 1951 voerde Nederland het landelijke kenteken in. Sindsdien bestaat een kenteken uit drie blokken, gescheiden door streepjes, met een vaste verdeling van letters en cijfers. Zo'n vaste verdeling heet een sidecode. De eerste was NB-12-34: twee letters, twee cijfers, twee cijfers.

Elke reeks bevat een eindig aantal combinaties. Raakte een reeks vol, dan schoof de RDW door naar een volgend patroon — de letters en cijfers wisselden dan van plek. Zo ontstond een genummerde serie sidecodes die simpelweg doorloopt in de tijd. Omdat de uitgifte netjes op volgorde gaat, kun je van elk patroon vrij nauwkeurig zeggen in welke periode het is uitgegeven.

In de tabellen hieronder staat X voor een letter en 9 voor een cijfer — dat is ook de notatie die de RDW zelf gebruikt.

Het patroon vertelt je wanneer het kénteken is uitgegeven — niet wanneer de auto is gebouwd. Dat onderscheid is precies waar het bij een import misgaat.

Alle sidecodes op een rij

Hieronder de volledige reeks zoals die voor personenauto's is uitgegeven. Vanaf sidecode 6 zijn de data exact: dat zijn de officiële startdata van de RDW. Voor de oudere reeksen houden we jaartallen aan, omdat bronnen over de precieze overgangsdagen uit elkaar lopen.

Zie je een patroon dat hier niet in staat, zoals X-99-XXX, 9-XX-999 of 999-XX-9? Dan kijk je niet naar een personenauto. Die reeksen zijn in gebruik voor onder meer lichte bedrijfsauto's, landbouwtrekkers en grensverkeer.

Waarom een bestelbus andere regels volgt

Dit is het stuk dat in de meeste overzichten ontbreekt, en het is precies waar mensen de mist in gaan. Elke voertuigsoort heeft een eigen reeks die in een eigen tempo volloopt. Er worden nu eenmaal veel meer personenauto's geregistreerd dan landbouwtrekkers. Een sidecode zegt dus alleen iets over het jaar als je erbij weet om wat voor voertuig het gaat.

Het duidelijkste voorbeeld: sidecode 11 (XXX-99-X). Die reeks ging in op de volgende momenten:

Hetzelfde patroon betekent dus 2015 bij een scooter en 2024 bij een personenauto — bijna tien jaar verschil. Dezelfde logica geldt de andere kant op: het patroon 99-XX-XX (sidecode 6) hoort bij een personenauto uit 2000–2008, maar bij een motorfiets gaat het om een registratie vanaf 19 augustus 2011.

En sommige voertuigsoorten zitten nog decennia op dezelfde reeks, simpelweg omdat die nauwelijks volloopt. Aanhangwagens en opleggers gebruiken sidecode 4 (XX-99-XX) al sinds 1 oktober 1988, en zware bedrijfsauto's kregen sidecode 5 (XX-XX-99) vanaf 3 januari 1994. Bij die voertuigen zegt het patroon je vrijwel niets over het jaar.

Bouwjaar, eerste toelating en tenaamstelling

In advertenties wordt met "bouwjaar" van alles bedoeld. In de RDW-registratie zijn het drie verschillende gegevens, en het verschil ertussen is vaak juist het interessante:

• Bouwjaar. Het jaar waarin de auto daadwerkelijk van de band liep.
• Datum eerste toelating. De datum waarop het voertuig voor het eerst werd toegelaten tot het verkeer — waar ook ter wereld. Dit is het getal waarop de leeftijd van een auto normaal gesproken wordt afgemeten — en waar de dagwaarde voor een groot deel op wordt gebaseerd.
• Datum eerste tenaamstelling in Nederland. Wanneer de auto hier voor het eerst op naam is gezet. Bij een Nederlandse auto valt dit vrijwel samen met de eerste toelating; bij een import ligt het later. Hoeveel eigenaren de auto sindsdien heeft gehad, zie je in de eigenaarcheck.

De sidecode op de plaat volgt dat laatste moment: het kenteken wordt afgegeven bij inschrijving in Nederland. Loopt de sidecode niet in de pas met het opgegeven bouwjaar, dan is dat geen fout — het is een aanwijzing dat er iets te vragen valt.

De import-valkuil

Een geïmporteerde auto krijgt bij inschrijving een kenteken uit de reeks die op dát moment wordt uitgegeven. Een Duitse auto uit 2012 die in 2025 naar Nederland komt, rijdt hier dus rond met een kenteken uit 2025 — sidecode 11, alsof het een gloednieuwe auto is.

Voor jou als koper werkt dat twee kanten op:

• Een verdacht nieuw kenteken op een oude auto is een sterk signaal dat het om een import gaat. De verkoper hoeft dat niet actief te verzwijgen om het toch niet te noemen.
• Andersom kan het niet. Een auto kan geen kenteken hebben uit een reeks die nog niet werd uitgegeven toen hij hier werd ingeschreven. Is de plaat ouder dan het geclaimde bouwjaar, dan klopt de advertentie niet, is de auto van kenteken gewisseld, of gaat het om een andere voertuigsoort dan je denkt.

Bij een import wil je sowieso meer weten dan alleen het jaar: is de auto in het buitenland als schadeauto afgeschreven, klopt de tellerstand met de buitenlandse historie, en staat er iets open? De Nederlandse registratie begint immers pas op het moment van inschrijving hier — alles daarvoor zit niet automatisch in de RDW-gegevens. Doe daarom bij een import altijd een importcheck.

De letters: geen klinkers, geen C of Q

Wie goed kijkt, ziet dat er op moderne Nederlandse kentekens nooit een A, E, I, O of U staat. Dat is beleid: sinds sidecode 4 gebruikt de RDW geen klinkers meer in het kenteken, met als enige uitzondering het kenteken voor opleggers. Zonder klinkers kunnen er simpelweg geen woorden ontstaan op een plaat.

Daarnaast vallen twee medeklinkers af: de C en de Q worden niet gebruikt, omdat die letters volgens de RDW te veel op een nul lijken. Wat overblijft is een beperkte set letters, en dat verklaart waarom Nederlandse kentekens allemaal een beetje op elkaar lijken.

De eerste letter zegt vaak ook iets over het soort voertuig. Een kenteken dat met een W begint hoort bij een aanhangwagen of oplegger met een eigen registratie — verplicht boven 750 kg. Zie je op een caravan of fietsendrager juist een witte plaat met het kenteken van de auto ervoor, dan is dat geen eigen kenteken maar een herhalingsplaat.

Combinaties die de RDW nooit uitgeeft

Niet elke mogelijke lettercombinatie rolt uit het systeem. De RDW houdt een lijst aan van combinaties die worden overgeslagen, vanwege een politieke, beledigende of historisch beladen betekenis. Het gaat om:

GVD, KKK, NSB, PKK, PSV, TBS, SS en SD (die laatste twee ook niet binnen combinaties van drie letters), PVV, SGP, VVD, FVD en BBB.

Kom je zo'n combinatie toch tegen op een Nederlandse plaat, dan is er iets mis met de plaat. Dat is op zichzelf al reden om het kenteken te controleren — een niet-uitgegeven combinatie is een klassiek kenmerk van een vervalste of "geleende" plaat.

Wat de kleur van de plaat verraadt

Ook de kleur is informatie. De standaard is sinds 1978 geel met zwarte tekens, met links de blauwe EU-band met de landcode NL. Daarnaast kom je een paar afwijkende kleuren tegen:

Een donkerblauwe plaat op een auto uit 1972 is dus volstrekt normaal. Een donkerblauwe plaat op een auto uit 2005 is dat niet.

Koningshuis, diplomaten, Defensie en politie

Naast de gewone sidecodes bestaat er een aparte categorie: kentekens die niet uit de lopende reeks komen, maar horen bij een persoon of organisatie met een bijzondere status. Je herkent ze aan een vaste lettercombinatie voorop, meestal gevolgd door alleen cijfers — precies het patroon dat in geen enkele sidecode voorkomt.

Over BN en GN bestaat hardnekkige onzin. Je leest vaak dat het staat voor "Buitenlander in Nederland" of "Geen Nederlander". Dat klopt niet: de lettercombinaties hebben officieel geen betekenis. Belangrijker is wat mensen eruit afleiden — namelijk dat er een diplomaat achter het stuur zit. Ook dat klopt niet. BN en GN zijn juist de kentekens voor personeel zonder diplomatieke status.

Wie welk bijzonder kenteken krijgt, bepaalt het ministerie van Buitenlandse Zaken. De aanvraag en beëindiging lopen via de Belastingdienst, omdat aan deze kentekens ook belastingvrijstellingen kunnen hangen.

Defensie en politie

Voertuigen van het ministerie van Defensie vallen buiten de gewone burgerlijke reeksen en kennen een eigen registratie, historisch met eigen lettercombinaties per krijgsmachtdeel.

Bij de politie ligt het anders dan veel mensen denken: politievoertuigen rijden met gewone gele kentekens uit de normale reeks. Er is geen politieserie. Dat is precies de reden dat je een onopvallende politieauto niet aan het kenteken kunt herkennen — en dat er op internet lijstjes circuleren waarop mensen die kentekens proberen bij te houden. Hetzelfde geldt voor bewindspersonen: een minister rijdt in een auto met een doodgewoon kenteken.

Wat immuniteit wél en niet betekent

Eerst de belangrijkste correctie: immuniteit hangt aan de persoon, niet aan de kentekenplaat. Een CD-plaat verléént geen onschendbaarheid; hij maakt zichtbaar dat de houder een status heeft die voortvloeit uit het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer (1961). Rijdt er iemand anders in die auto, dan rijdt de immuniteit niet automatisch mee.

In het verkeer werkt dat zo uit: aan iemand met diplomatieke immuniteit mag geen gewone verkeersboete worden opgelegd. Bij overtredingen die op kenteken worden geconstateerd, stuurt de overheid daarom geen beschikking maar een notificatiebrief. De melding gaat via het ministerie van Buitenlandse Zaken naar de betrokken ambassade.

Dat betekent niet dat de politie machteloos is of dat er niets gebeurt:

• Staande houden mag. De politie kan een voertuig stoppen. De bestuurder kan zich vervolgens beroepen op zijn immuniteit — daarvoor bestaat een speciaal identiteitsbewijs van Buitenlandse Zaken — waarna de overtreding wordt gemeld in plaats van beboet.
• Immuniteit kan worden opgeheven. Het land dat de diplomaat uitzendt, kan er afstand van doen, waarna gewone vervolging mogelijk is.
• Er is een uiterste middel. Bij ernstige of herhaalde misdragingen kan een diplomaat tot persona non grata worden verklaard en het land worden uitgezet.

En nogmaals, omdat het de meest gemaakte denkfout is: BN- en GN-kentekens geven géén enkele vorm van immuniteit. Wie in zo'n auto rijdt, krijgt een boete als ieder ander.

Kom je een bijzonder kenteken tegen bij een auto die te koop staat, wees dan extra kritisch. Deze kentekens horen bij een functie, niet bij een auto — bij verkoop aan een particulier hoort het voertuig een regulier Nederlands kenteken te krijgen.

Zo vind je het exacte jaar

De sidecode geeft je een periode van een paar jaar. Wil je de exacte datum, dan zijn er drie stappen:

1. Lees het patroon. Tel de letters en cijfers per blok en zoek het patroon op in de tabel hierboven. Nu weet je globaal wanneer het kenteken is afgegeven — en of dat spoort met wat de verkoper zegt.
2. Haal de datum eerste toelating op. Dat is het officiële gegeven waar de leeftijd van de auto aan wordt afgemeten. Dit staat in de RDW-gegevens bij het kenteken, samen met de datum van de eerste tenaamstelling in Nederland.
3. Vergelijk de twee data. Zit er een gat tussen de eerste toelating en de Nederlandse registratie, dan heb je een import te pakken — ongeacht wat er in de advertentie staat.

Het derde punt is de reden dat dit meer is dan een weetje. Het verschil tussen die twee data is de meest directe manier om een import te herkennen, en imports zijn de categorie waarin de meeste onaangename verrassingen zitten.

Wat je hiermee doet bij een aankoop

Het patroon lezen kost je twee seconden en werkt al vanaf de foto in de advertentie — je hoeft er niets voor aan te vragen. Concreet:

• Check of de sidecode past bij het geclaimde jaar. Wijkt het af, vraag dan door voordat je gaat rijden.
• Behandel een nieuw kenteken op een oudere auto als een importsignaal en vraag naar het buitenlandse verleden.
• Let op de voertuigsoort. Een grijs kenteken of bedrijfsauto volgt een heel andere tijdlijn dan een personenauto — vergelijk niet met de verkeerde tabel.
• Controleer het dossier, niet alleen het jaar. Leeftijd is één datapunt. Kijk ook naar de tellerstandhistorie, de APK-historie, de onderhoudshistorie, geregistreerde schade en openstaande terugroepacties. Staat er een WOK-melding op, dan mag de auto de weg niet eens op.

Veelgestelde vragen

Kun je het bouwjaar aflezen aan een kenteken?

Niet exact, wel bij benadering. Het patroon hoort bij de periode waarin de RDW die reeks uitgaf, dus je weet globaal wanneer het kenteken is afgegeven. Dat is de registratie in Nederland, niet het bouwjaar. Voor het echte jaar kijk je naar de datum eerste toelating.

Welk kenteken geeft de RDW nu uit?

Personenauto's krijgen sinds 4 juni 2024 sidecode 11: drie letters, twee cijfers, een letter (XXX-99-X). Daarvoor liep sidecode 10 (X-999-XX) vanaf 19 augustus 2019.

Waarom staan er geen klinkers op een Nederlands kenteken?

Sinds sidecode 4 gebruikt de RDW geen klinkers meer, met uitzondering van het kenteken voor opleggers. Zo kunnen er geen woorden op een plaat ontstaan. De letters C en Q vallen ook af, omdat die te veel op een nul lijken.

Waarom heeft mijn bestelbus een ander patroon dan mijn auto van hetzelfde jaar?

Elke voertuigsoort heeft een eigen reeks die in een eigen tempo volloopt. Lichte bedrijfsauto's kregen sidecode 11 al vanaf 13 juni 2019, personenauto's pas vanaf 4 juni 2024. Hetzelfde patroon staat dus voor een ander jaar.

Mijn auto is geïmporteerd — klopt de sidecode dan nog?

De sidecode klopt wel, maar hij zegt iets anders dan je denkt. Een import krijgt bij inschrijving een kenteken uit de op dat moment lopende reeks. Het patroon verraadt dan het jaar van registratie in Nederland, niet de leeftijd van de auto.

Waarom rijden sommige oldtimers met een donkerblauwe plaat?

Tot 1978 waren Nederlandse kentekenplaten donkerblauw met witte tekens. Voor historische voertuigen zijn die platen nog steeds toegestaan, zodat een oldtimer zijn originele uiterlijk kan houden.

Wat betekent een kenteken dat met een W begint?

Dat hoort bij een aanhangwagen of oplegger met een eigen registratie, verplicht boven 750 kg. Een lichte aanhanger of fietsendrager voert juist een witte herhalingsplaat met het kenteken van het trekkende voertuig.

Wat betekent een CD-kenteken?

CD staat voor Corps Diplomatique. Het kenteken hoort bij diplomaten van ambassades en permanente vertegenwoordigingen in Nederland. De houder heeft diplomatieke immuniteit op grond van het Verdrag van Wenen. CDJ is de variant voor rechters en diplomatiek personeel van het Internationaal Gerechtshof.

Hebben BN- en GN-kentekens diplomatieke immuniteit?

Nee. BN en GN horen juist bij buitenlands personeel van ambassades, consulaten en internationale organisaties zonder diplomatieke status. Zij krijgen gewoon een boete. De letters hebben officieel geen betekenis; "Buitenlander in Nederland" en "Geen Nederlander" zijn verzonnen verklaringen.

Krijgt een diplomaat een verkeersboete?

Aan iemand met diplomatieke immuniteit mag geen gewone verkeersboete worden opgelegd. Bij overtredingen op kenteken wordt in plaats daarvan een notificatiebrief gestuurd, via het ministerie van Buitenlandse Zaken. De politie mag wel staande houden, het uitzendende land kan afstand doen van de immuniteit, en bij ernstige gevallen kan iemand tot persona non grata worden verklaard.

Waarom kan ik een CD- of AA-kenteken niet opzoeken?

Omdat die voertuigen niet in het openbare kentekenregister staan. We hebben het gecontroleerd: op CD-, CDJ- en AA-kentekens geeft het open register van de RDW nul resultaten. Ze zijn afgeschermd om privacy- en veiligheidsredenen, dus geen enkele kentekencheck kan er gegevens over tonen.

Hebben politieauto's een speciaal kenteken?

Nee. Politievoertuigen rijden met gewone gele kentekens uit de normale reeks; er bestaat geen aparte politieserie. Daarom is een onopvallende politieauto niet aan het kenteken te herkennen. Ook auto's van ministers hebben gewoon een regulier kenteken.

Samenvatting

Sidecodes zijn de opeenvolgende patronen van letters en cijfers waarmee Nederland sinds 1951 kentekens uitgeeft. Omdat de uitgifte op volgorde gaat, verraadt het patroon vrij nauwkeurig wanneer een kenteken is afgegeven — voor personenauto's inmiddels sidecode 11 (XXX-99-X) sinds juni 2024. Belangrijke nuance: elke voertuigsoort heeft een eigen reeks, dus hetzelfde patroon kan bij een scooter, bestelbus en personenauto voor heel verschillende jaren staan.

Wat de sidecode je nooit vertelt, is het bouwjaar. Hij volgt het moment van registratie in Nederland, en juist bij een import lopen die twee ver uiteen. Gebruik het patroon dus als snelle indicatie en als importsignaal, en haal het exacte jaar uit de datum eerste toelating via een kentekencheck.

Daarnaast bestaat er een aparte categorie bijzondere kentekens die buiten de sidecodes valt: AA voor het Koninklijk Huis, CD en CDJ voor het diplomatieke corps, en BN en GN voor ambassadepersoneel zonder diplomatieke status. Alleen bij CD en CDJ hoort daadwerkelijk immuniteit — en die hangt aan de persoon, niet aan de plaat. Politieauto's en dienstauto's van bewindspersonen hebben juist volstrekt gewone kentekens.

Bronnen

• RDW — Overzicht van kentekenseries (startdata per sidecode en voertuigsoort)
• RDW — Cijfers en letters op de kentekenplaat (klinkers, C en Q, uitgesloten lettercombinaties)
• Rijksoverheid — Welke kentekenplaten zijn verkrijgbaar? (soorten platen en kleuren)
• RDW — Bijzondere kentekenbewijzen (BN-, GN-, CD- en CDJ-kentekens)
• Tweede Kamer — Kamerstuk 34918, memorie van toelichting (verkeersovertredingen door personen met diplomatieke immuniteit en de notificatiebrief)
• RDW Open Data — Gekentekende voertuigen (door ons geraadpleegd om te controleren welke bijzondere kentekens in het openbare register voorkomen)

Laatst gecontroleerd op 27 juli 2026. De data vanaf sidecode 6 komen uit het officiële RDW-overzicht; voor de reeksen daarvóór hanteren we jaartallen omdat bronnen over de exacte overgangsdata verschillen. De opmerking dat CD-, CDJ- en AA-kentekens niet in het openbare register staan, hebben we op 27 juli 2026 zelf gecontroleerd in de open data van de RDW. Dit artikel is algemene uitleg en geen juridisch advies; de regels rond diplomatieke immuniteit zijn complexer dan hier samengevat. Reeksen en regels kunnen wijzigen; raadpleeg voor de actuele situatie altijd de RDW.